Luhut: Kerugian Negara Tidak Dihapus

Ketua Dewan Ekonomi Nasional (DEN) Luhut Binsar Pandjaitan meluruskan narasi yang tular berhubung cadangan perubahan definisi rasuah. Beliau menegaskan syor hasil kajian DEN tidak menghapuskan unsur kerugian negara daripada jenayah rasuah. Pasal 2 dan Pasal 3 UU Tipikor, serta Pasal 603 dan 604 KUHP, tetap dikekalkan.

Klarifikasi itu penting kerana beberapa tajuk berita sebelum ini menyebut "kerugian negara akan dihapuskan daripada definisi rasuah". Menurut Luhut, fokus kajian DEN sebenarnya memperjelas unsur pembuktian dan menambah delik-delik yang diatur Konvensyen PBB Antirasuah (UNCAC) tetapi belum tercakup dalam undang-undang Indonesia, seperti trading in influence, rasuah sektor swasta, dan penyuapan pegawai asing. Luhut menyampaikan hasil kajian tersebut kepada Presiden Prabowo Subianto pada Selasa (20/10/2026).

Yusril: Definisi Korupsi Stagnan 20 Tahun

Sehari selepas kajian itu disampaikan kepada Presiden, Menko Kumham Imipas Yusril Ihza Mahendra menyatakan sokongan terhadap semakan UU Tipikor. Kenyataan itu disampaikannya selepas Sidang Kabinet Paripurna di Kompleks Istana Kepresidenan, Jakarta, Rabu (21/10/2026). Menurut Yusril, definisi rasuah Indonesia kekal statik selama 20 tahun sejak Indonesia meratifikasi UNCAC melalui UU No. 7 Tahun 2006 dan pindaan UU Tipikor 2001.

"Sebenarnya yang mengatakan ia jenayah luar biasa itu hanya terdapat dalam penjelasan undang-undang rasuah itu sendiri. Tetapi sebenarnya dari sudut undang-undang antarabangsa, ia tidak termasuk jenayah luar biasa," kata Yusril. "Tetapi rasuah itu memang cara-cara memeranginya kita menggunakan cara-cara yang luar biasa, tetapi rasuah itu sendiri bukan jenayah luar biasa." Yusril bahkan menyebut, "tidak ada negara yang mempunyai definisi rasuah seperti kita."

Salah satu alasan revisi itu, kata Yusril, ialah unsur kerugian negara menyebabkan pegawai dan pengarah BUMN takut membuat keputusan perniagaan — jika rugi dianggap rasuah, jika untung tidak diapa-apakan. Beliau memberikan contoh kes bekas Ketua Pengarah Pertamina Karen Agustiawan sebagai preseden yang perlu dinilai semula. Jika definisi diselaraskan dengan UNCAC, rasuah (bribery) kekal menjadi tugas KPK, manakala perbuatan lain menjadi jenayah umum dalam KUHP. Yusril mengakui revisi ini belum masuk Prolegnas dan beliau akan berkoordinasi dengan Menteri Undang-Undang Supratman Andi Agtas.

ICW Minta Publik Menolak

Sebaliknya, Indonesia Corruption Watch (ICW) meminta orang ramai menolak cadangan penghapusan kerugian negara daripada definisi rasuah. ICW menilai terdapat andaian kepentingan peribadi atau kumpulan di sebalik perubahan terminologi tersebut.

Setakat ini, kerajaan belum memastikan bila semakan UU Tipikor akan dibentangkan kepada DPR. Yang jelas, perdebatan mengenai definisi rasuah — antara menyelaraskan dengan piawaian antarabangsa dan mengekalkan ketajaman penguatkuasaan — baru sahaja bermula.